فلکه هرزگرد آسانسور چیست؟

در این مقاله به طور کامل با قطعه مهم در آسانسورها با نام فلکه هرزگرد آسانسور آشنا خواهید شد. چه استفاده کننده از آسانسور باشید، چه تکنسین آن، اطلاعاتی که در ادامه به شما ارائه خواهیم کرد می‌تواند برای شما مفید باشد. تا انهای مقاله با ما همراه باشید.

فلکه هرزگرد آسانسور چیست و چه وظیفه ای دارد؟

هرزگرد آسانسور یا همان فلکه هرزگرد آسانسور، یکی از قطعات مهم در سیستم کشش آسانسور است که وظیفه اصلی آن هدایت و تغییر مسیر سیم‌ بکسل‌ها را بر عهده دارد. به زبان ساده، این قطعه به ‌عنوان یک چرخ کمکی عمل می‌کند که به سیم‌ بکسل‌ها اجازه می‌دهد با کمترین میزان اصطکاک حرکت کنند و نیروی موتور آسانسور به شکل بهینه‌تری منتقل شود.

در سیستم آسانسورهای کششی، موتور و فلکه اصلی تنها مسئولیت تولید و انتقال نیرو را ندارند، بلکه وجود قطعه‌ای مثل هرزگرد ضروری است تا مسیر سیم ‌بکسل‌ها تنظیم شده و تعادل کابین و وزنه تعادل به‌درستی برقرار بماند. بدون این قطعه، نه‌ تنها فشار بیشتری به موتور و سیم ‌بکسل‌ها وارد می‌شود، بلکه ایمنی و عملکرد آسانسور هم به خطر می‌افتد.

به طور خلاصه، هرزگرد آسانسور نقش یک واسطه بین سیم‌ بکسل‌ها و فلکه اصلی را ایفا می‌کند و باعث می‌شود:

• حرکت آسانسور نرمتر و بدون لرزش انجام شود.
• اصطکاک سیم ‌بکسل‌ها کاهش یابد.
• عمر مفید قطعات سیستم کشش افزایش پیدا کند.

نقش هرزگرد در سیستم تعلیق آسانسور

در آسانسور کششی، انتقال نیرو تنها به کمک موتور و فلکه اصلی انجام نمی‌شود. وجود قطعاتی مثل فلکه هرزگرد آسانسور، به توزیع صحیح نیرو و ایجاد تعادل میان کابین و وزنه تعادل کمک می‌کند. در واقع، هرزگرد باعث می‌شود سیم ‌بکسل‌ها در مسیر مناسبی قرار بگیرند و با کمترین زاویه انحراف حرکت کنند.

یکی از مشکلات رایج در سیستم‌های کششی، فشار نامتعادل بر روی سیم ‌بکسل‌ها است. اگر این فشار به ‌درستی مدیریت نشود، خطر پارگی سیم ‌بکسل آسانسور یا افزایش استهلاک موتور وجود دارد. هرزگرد با تغییر مسیر و تنظیم کشش، این مشکل را برطرف کرده و باعث می‌شود که نیرو به صورت یکنواخت در تمام نقاط سیم ‌بکسل توزیع شود.

به‌علاوه، استفاده از هرزگرد آسانسور موجب می‌شود:

• کابین در هنگام حرکت، نوسان و لرزش کمتری داشته باشد.
• توان موتور آسانسور به شکل مؤثرتری استفاده شود.
• استهلاک قطعات مکانیکی کاهش پیدا کند.

فلکه هرزگرد آسانسور نه ‌تنها یک قطعه کمکی، بلکه یکی از قطعات اصلی در حفظ ایمنی و افزایش طول عمر سیستم تعلیق آسانسور به شمار می‌رود.

انواع هرزگرد آسانسور

فلکه هرزگرد آسانسور با توجه به نوع طراحی و محل استفاده در آسانسور کششی، به چند مدل مختلف تقسیم می‌شود. انتخاب نوع مناسب هرزگرد به ظرفیت آسانسور، نوع موتور و حتی شرایط نصب بستگی دارد. شناخت این مدل‌ها به تکنسین‌ها کمک می‌کند تا در زمان نصب یا سرویس، بهترین قطعه را انتخاب کنند.

به طور کلی، انواع هرزگرد آسانسور عبارتند از:

1. هرزگرد ایستاده: این نوع هرزگرد آسانسور بیشتر در موتورخانه‌ها و در بالای چاهک استفاده می‌شود. هرزگرد ایستاده باعث تغییر مسیر سیم‌ بکسل آسانسور در حالت عمودی یا زاویه‌دار شده و به توزیع بهتر نیرو کمک می‌کند.
2. هرزگرد خوابیده: در کف چاهک آسانسور نصب می‌شود و وظیفه آن تغییر جهت حرکت سیم ‌بکسل در حالت افقی است. این مدل بیشتر در آسانسورهایی با طراحی خاص یا در مکان‌هایی با محدودیت فضا کاربرد دارد.
3. هرزگرد دوبل یا چندلایه: برای آسانسورهایی با ظرفیت بالا یا تعداد سیم ‌بکسل بیشتر استفاده می‌شود. این نوع هرزگردها به‌ طور هم زمان چند سیم ‌بکسل را هدایت می‌کنند و نقش مهمی در حفظ تعادل سیستم دارند.

هر کدام از این مدل‌ها باید بر اساس استانداردهای مشخص تولید شوند تا در برابر فشار و اصطکاک مقاومت کافی داشته باشند. انتخاب اشتباه یا استفاده از هرزگرد بی‌کیفیت می‌تواند خطرات جدی برای ایمنی آسانسور ایجاد کند.

اجزای تشکیل دهنده هرزگرد آسانسور

فلکه هرزگرد آسانسور در ظاهر شبیه یک چرخ ساده است، اما در واقع از چند بخش مختلف تشکیل شده که هر کدام نقش مشخصی در عملکرد آن دارند. شناخت اجزای هرزگرد کمک می‌کند تا در زمان سرویس یا تعویض این قطعه، تعمیرکار بتواند مشکلات را دقیقتر تشخیص دهد.

مهمترین اجزای هرزگرد آسانسور عبارتند از:

• بدنه (Rim): قسمت اصلی و بیرونی هرزگرد که سیم ‌بکسل آسانسور روی آن حرکت می‌کند. این بخش معمولا از چدن یا فولاد مقاوم ساخته می‌شود تا در برابر فشار و اصطکاک دوام بالایی داشته باشد.
• شافت (Shaft): محور مرکزی که هرزگرد روی آن می‌چرخد. کیفیت شافت تأثیر مستقیم بر روان بودن حرکت هرزگرد دارد.
• بلبرینگ‌ها (Bearings): بلبرینگ‌ها موجب حرکت نرم و بدون لرزش هرزگرد می‌شوند. خرابی بلبرینگ یکی از دلایل اصلی تولید صدای غیرعادی در آسانسور است.
• شیارها (Grooves): روی سطح بدنه هرزگرد شیارهایی وجود دارد که سیم بکسل درون آن‌ها قرار می‌گیرد. طراحی این شیارها باید دقیق باشد تا از لغزش و آسیب دیدن سیم بکسل جلوگیری شود.
• پایه و یاتاقان‌ها (Housing & Supports): مجموعه‌ای که وظیفه نگهداری هرزگرد و اتصال آن به بدنه آسانسور را بر عهده دارد.

این اجزا در کنار هم باعث می‌شوند هرزگرد وظیفه اصلی خود، یعنی هدایت و تغییر مسیر سیم بکسل‌ها را به‌ خوبی انجام دهد. در صورت خرابی هر بخش، کل سیستم تحت تأثیر قرار می‌گیرد و ایمنی آسانسور به خطر می‌افتد.

تفاوت هرزگرد با فلکه اصلی آسانسور

هر چند هرزگرد آسانسور و فلکه اصلی (Traction Sheave) شباهت‌هایی در ظاهر دارند، اما وظایف آن‌ها در سیستم آسانسور کاملا متفاوت است. دانستن تفاوت این دو قطعه باعث می‌شود درک بهتری از نحوه عملکرد سیستم کشش آسانسور به دست بیاید.

تفاوت‌های هرزگرد آسانسور با فلکه اصلی عبارتند از:

1. فلکه اصلی نیروی موتور را به سیم بکسل منتقل کرده و عامل اصلی حرکت کابین آسانسور است. در مقابل، هرزگرد تنها مسیر سیم بکسل‌ها را هدایت می‌کند و هیچ نقشی در انتقال مستقیم نیرو ندارد.
2. فلکه اصلی معمولا روی محور موتور نصب می‌شود، در حالی که هرزگرد می‌تواند در قسمت‌های مختلف مانند کف چاهک، بالای چاه و یا داخل موتورخانه قرار گیرد.
3. کشش و اصطکاک سیم بکسل روی فلکه اصلی ایجاد می‌شود، اما هرزگرد فقط نقش تغییر جهت و تعادل سیم بکسل‌ها را دارد.
4. خرابی فلکه اصلی می‌تواند منجر به توقف کامل آسانسور شود، در حالی که خرابی هرزگرد بیشتر باعث لرزش، صدای غیرعادی یا استهلاک سریع سیم بکسل خواهد شد.

فلکه اصلی قلب سیستم آسانسور است و هرزگرد، بازوی کمکی آن محسوب می‌شود. هر دو قطعه برای آسانسور ضروری هستند و کیفیت ساخت آن‌ها تأثیر مستقیمی بر عمر مفید آسانسور دارد.

استاندارد و جنس متریال فلکه هرزگرد آسانسور

هرزگرد آسانسور به دلیل نقشی که در آسانسور دارد، باید بر اساس استانداردهای مشخص و با متریال مقاوم ساخته شود. انتخاب متریال مناسب و رعایت الزامات فنی، عمر مفید این قطعه را افزایش داده و مانع از بروز مشکلاتی مانند ترک‌ خوردگی، تغییر شکل یا سایش سریع می‌شود.

جنس هرزگرد آسانسور چیست؟

هرزگردهای آسانسور معمولا از سه نوع متریال ساخته می‌شوند:

1. چدن داکتیل (Ductile Iron): پرکاربردترین متریال در ساخت هرزگرد است. چدن داکتیل مقاومت بالا در برابر فشار و ضربه دارد و به دلیل خاصیت انعطاف‌پذیری نسبی، مانع از شکست ناگهانی قطعه می‌شود.
2. فولاد آلیاژی (Alloy Steel): در آسانسورهایی با ظرفیت بالا یا ترافیک سنگین استفاده می‌شود. فولاد به دلیل استحکام زیاد، طول عمر بالاتری نسبت به چدن دارد.
3. پلیمرهای صنعتی مقاوم (Engineering Polymers): در برخی آسانسورهای سبک یا خاص به کار می‌رود. این نوع هرزگرد وزن کمتری دارد و اصطکاک سیم‌بکسل را کاهش می‌دهد.

استانداردهای مهم مرتبط با هرزگرد آسانسور

• استاندارد EN 81 (اروپا): شامل الزامات ایمنی آسانسور، از جمله طراحی و کیفیت قطعات مکانیکی مثل هرزگرد.
• ISO 7465: استاندارد بین‌المللی مربوط به فلکه‌ها و هرزگردهای آسانسور که به ابعاد شیارها و کیفیت متریال اشاره دارد.
• استاندارد ملی ایران: برای تولیدکنندگان داخلی، رعایت این استاندارد الزامی است تا قطعه تحت بارهای مختلف ایمن عمل می‌کند.

علائم خرابی هرزگرد آسانسور

هرزگرد آسانسور به دلیل تماس مداوم با سیم بکسل و تحمل فشار مکانیکی زیاد، به مرور زمان دچار خرابی می‌شود. اگر این قطعه در زمان مناسب تعویض نشود، می‌تواند آسیب جدی به سیم بکسل و حتی سیستم کشش آسانسور وارد کند.

مهمترین نشانه‌های خرابی هرزگرد آسانسور عبارتند از:

• ایجاد صدای غیرعادی: اگر هنگام حرکت آسانسور صدای تق‌تق یا سایش شنیده شود، احتمال خرابی بلبرینگ یا شیار هرزگرد وجود دارد.
• سایش یا خوردگی شیارها: شیارهای روی هرزگرد اگر دچار ساییدگی شوند، دیگر نمی‌توانند سیم بکسل را به‌ درستی نگه دارند و باعث لغزش آن می‌شوند.
• لرزش کابین: خرابی یا تاب‌ برداشتن هرزگرد ممکن است باعث انتقال لرزش به کابین شود.
• آسیب دیدن سیم بکسل‌ها: وجود رشته‌های پاره یا خوردگی روی سیم بکسل می‌تواند نشانه‌ی فشار غیرعادی ناشی از خرابی هرزگرد باشد.
• حرکت نامنظم یا گیرکردن هرزگرد: این مشکل معمولا به دلیل خرابی بلبرینگ‌ها یا خشک شدن آنها رخ می‌دهد.

اگر این علائم را دیدید، حتما با سرویسکار آسانسور خود تماس بگیرید. بی‌توجهی به این علائم نه ‌تنها عمر سیم بکسل و موتور را کاهش می‌دهد، بلکه خطرات ایمنی جدی برای مسافران آسانسور به همراه دارد. به همین دلیل، توصیه می‌شود در بازدیدهای دوره‌ای آسانسور، وضعیت هرزگرد به طور ویژه بررسی شود.

نکات مهم سرویس و نگهداری هرزگرد آسانسور

هرزگرد آسانسور یکی از قطعاتی است که اگر چه نقش مستقیمی در انتقال نیرو ندارد، اما خرابی آن می‌تواند کل سیستم را دچار مشکل کند. به همین دلیل، هنگام سرویس و نگهداری آسانسور باید این قطعه هم مورد بازدید دقیق قرار بگیرد و باید در برنامه‌های بازرسی دوره‌ای آسانسور گنجانده شود.

در سرویس هرزگرد آسانسور توسط تکنسین‌ها موارد زیر انجام می‌شود:

• بازرسی دوره‌ای شیارها: شیارهای هرزگرد باید از نظر سایش و تغییر شکل بررسی شوند، زیرا کوچکترین خرابی می‌تواند به سیم بکسل آسیب جدی وارد کند.
• کنترل وضعیت بلبرینگ‌ها: بلبرینگ‌ها باید روان و بدون لقی حرکت کنند. هرگونه خشکی یا گیرکردن نشانه نیاز به تعویض یا گریس‌کاری مجدد است.
• روانکاری مناسب: بسته به نوع هرزگرد و بلبرینگ استفاده شده، باید روانکاری در فواصل مشخص انجام شود تا حرکت نرم و بدون اصطکاک حفظ شود.
• بررسی تراز بودن هرزگرد: نصب نامناسب یا تاب‌دار شدن شافت می‌تواند فشار غیرعادی روی سیم بکسل ایجاد کند.
• تعویض به موقع: اگر هرزگرد دچار ترک، شکستگی یا سایش شدید شود، باید بدون فوت وقت تعویض گردد.

رعایت این نکات علاوه بر افزایش طول عمر هرزگرد، باعث کاهش استهلاک سیم بکسل‌ها و جلوگیری از فشار اضافی به موتور آسانسور می‌شود. در نتیجه، سرویس صحیح هرزگرد تأثیر مستقیمی بر ایمنی و هزینه‌های نگهداری آسانسور دارد.

اگر برای بررسی هرزگرد آسانسور خود نیاز به سرویسکار دارید، با پشتیبانی شرکت الماس آسانسور تماس حاصل فرمایید.

قیمت فلکه هرزگرد آسانسور و عوامل موثر بر آن

عوامل مختلفی می‌توانند در قیمت فلکه هرزگرد آسانسور تاثیرگذار باشند. در ادامه، این عوامل جداگانه بررسی می‌شوند:

• نوع و جنس متریال ساخت: ساخت از چدن داکتیل، فولاد آلیاژی یا پلیمر صنعتی روی قیمت تأثیر دارد.
• تعداد شیار و قطر فلکه: فلکه‌هایی با شیار بیشتر یا قطر بزرگتر قیمت بالاتری دارند.
• برند تولیدکننده و داخلی یا وارداتی بودن: محصولات با برند معتبر داخلی یا وارداتی متفاوت‌اند.
• کیفیت ساخت و دقیق بودن شیارها: تولید با دقت بالا و کیفیت بهتر قیمتی‌تر است.
• هزینه نصب و زمان صرف ‌شده توسط تکنسین: دستمزد نصب در هزینه کلی نقش دارد.
• بازدهی و طول عمر قطعه: هرزگرد با دوام بیشتر ارزش بیشتری دارد، حتی اگر قیمت اولیه بالاتری داشته باشد.

میانگین قیمت فلکه هرزگرد آسانسور در سال 1404 بین 2500000 الی 4000000 تومان است.

جمع بندی: خرید فلکه هرزگرد آسانسور با کیفیت را جدی بگیرید!

همانطور که در این مقاله خواندیم، هرزگرد آسانسور یکی از قطعات مهم در سیستم آسانسور است که نقش مهمی در هدایت و تعادل سیم بکسل‌ها ایفا می‌کند. این قطعه با کاهش اصطکاک، جلوگیری از فشار غیرمتوازن روی سیم بکسل آسانسور و تضمین حرکت روان کابین، به حفظ ایمنی و افزایش طول عمر آسانسور کمک می‌کند.

در مقاله با مهمترین جنبه‌های هرزگرد آسانسور آشنا شدیم: از تعریف و وظایف آن، نقش در سیستم تعلیق، انواع موجود، اجزا و متریال ساخت گرفته تا علائم خرابی، سرویس و نگهداری و قیمت میانگین آن در بازار. همچنین، تفاوت هرزگرد با فلکه اصلی آسانسور توضیح داده شد تا اهمیت این قطعه در کنار سایر اجزای سیستم کشش روشن شود.

در نهایت، رعایت استانداردهای تولید، انتخاب متریال مناسب، سرویس دوره‌ای و تعویض به موقع هرزگرد، نه تنها باعث عملکرد بهتر آسانسور می‌شود، بلکه هزینه‌های تعمیر و نگهداری را نیز کاهش می‌دهد. برای هر ساختمان و آسانسوری که ایمنی و عملکرد طولانی‌مدت اهمیت دارد، توجه به این قطعه حیاتی است.

شرکت الماس آسانسور در تمامی محصولات و پروژه‌های خود از باکیفیت‌ترین فلکه هرزگر آسانسور استفاده می‌کند تا علاوه بر بالا بردن کیفیت محصولاتش، حس امنیت و آرامش را به مشتریان  خود عرضه کند. در صورت داشتن هرگونه سوال در خصوص فلکه هرزگرد آسانسور، با پشتیبانی ما تماس حاصل فرمایید.